Trong bo phim  duoc chuyen the tu cuon tieu thuyet “Thien than va Ac quy”, mot vu no phan vat chat de doa se san bang toa thanh Vaticang, nhung trong the gioi  that, cac nha vat li khong he ban tam boi cot truyen nay.

Cau chuyen ke ve nguoi anh  hung Robert  Langdon trong “Mat ma Da Vinci” co gang  truy tim de lay lai mot ong phan vat chat da bi danh cap tu mot co so cua CERN (Phong thi nghiem vat ly hat chau Au) tai Thuy Sy. Cac nha nghien cuu  tai CERN lan dau tien da tim ra cach de tao ra va bay cac hat phan vat chat, day chinh la su kien da mang lai cam hung cho tac gia  Dan Brown viet nen tieu thuyet “Thien than va ac quy”.

Mot nha vat ly thuoc CERN da khong he lay lam buon khi co quan  nay bi cong khai thong tin  qua nhung trang tieu thuyet; trai lai, ong con cam thay hai long.

“Toi luon noi rang nhung gi Dan Brown lam cho Nha tho  Thien Chua La Ma  trong ‘Mat ma Da Vinci’gio day ong lai dang lam cho toi va nghien cuu  cua toi voi ‘Thien than va Ac quy’,” Gerald Gabrielse, nha vat li thuoc Dai hoc  Havard, truong mot nhom nghien cuu  tai CERN, phat bieu.

Phan vat chat la co that, nhung no van dai dien cho mot su hien dien vo hinh trong vu tru - nhung hat nho hon nguyen tu va doi lap voi vat chat binh thuong. Khi mot hat va mot phan hat gap nhau, chung se tu pha huy lan nhau va tao ra nguon nang luong lon.

Su that ki la nhung day hap dan nay da khien cho rat nhieu tac gia  viet truyen khoa hoc  vien tuong mo tuong ve nhung dong co phan vat chat phuc vu cho nen van minh trong tuong lai, nhu mo ta trong bo phim  khoa hoc  gia tuong ‘Duong den cac vi sao’ (Star Trek).

“Thien than va Ac quy” da mieu ta uoc mo su dung nguon nang luong chua tung co nay cung voi tham kich xay ra khi mot luong lon phan vat chat tu pha huy khi gap vat chat. Trong cau chuyen gia tuong nay, chi can ¼ gram phan vat chat se co nguy co giai phong ra 5,000 tan TNT va pha huy moi thu trong vong ban kinh khoang nua dam.

Nhung tren thuc te, viec phan vat chat co the sinh ra duoc nhieu nang luong nhu vay van la dieu cac nha vat li hoc mo uoc.

“Neu nhu ban cho pha huy cung luc tat ca cac phan vat chat tung duoc tao ra trong lich su  trai dat, ban tham chi khong co duoc nang luong du de dun soi nuoc pha mot tach tra,” Gabrielse noi voi phong vien LiveScience.

Phan vat chat tuong trung cho mot vat the hiem trong vu tru, bi thong tri boi vat chat - toi nay day la mot thuc te ma cac nha khoa hoc  van dang co tim hieu nguyen nhan  vi sao. Ho chi biet duoc rang de tao ra duoc phan vat chat doi hoi nhung no luc to lon, vi du nhu su dung may gia toc hat nhu o CERN de lam tang toc cac hat toi gan van toc cua anh sang.

Trong tu nhien, cung co truong hop hiem hoi hat phan vat chat sinh ra khi mot tia vu tru va vao trai dat o ben tren vung khi quyen. Tat nhien, trong nghien cuu, viec tap hop cac hat phan vat chat do con nguoi  tao ra kha thi hon nhieu so voi tap hop cac hat sinh ra tu nhien.

Nha vat luy hoc Vittoria Vetra (Ayelet Zurer) va nha bieu tuong hoc Robert  Langdon (Tom Hanks) tim kiem  cai bay phan vat chat trong bo phim  "Thien than va ac quy" nam 2009  (Anh : Sony  Pictures)

Cac nha vat li da lam cham va giu duoc mot phan nho nhung hat phan proton da san xuat. Ho su dung cac bay phan vat chat, tuong tu nhu nhung gi duoc mo ta trong “Thien than va Ac quy”, voi cac tu truong giu cho cac hat phan vat chat trong moi truong  chan khong, tranh xa vat chat.

“Ban can mot thu dai loai nhu mot chiec thung khong co thanh bao quanh,” Gabrielse luu y. Du an truoc day (TRAP) cua ong da thanh cong  trong viec tao ra va giu lai cac hat phan proton trong nhieu thang.

Gio day cac nha vat li doi mat voi mot thu thach to lon hon la lam sao de giu duoc cac nguyen tu phan hydro trung lap. Du an quoc te  gan day (ATRAP) da tao duoc mot bay phan hydro, va gio day dang tiep tuc voi bay thu 2.

“Hien tai chung toi  dang co bay nhung nguyen tu phan hydro trung lap ma chung toi  da tao ra, nhung chua ai chung minh duoc minh da thanh cong  voi viec nay,” Gabrielse noi.

Nhung nguyen tu phan hydro trung lap nhu vay co the ket thanh khoi theo li thuyet, trong khi cac hat phan proton da bi bay lai co day nhau ra xa. Lieu mot khoi phan vat chat co pha huy va tao ra nang luong nhu mot vu khi hat nhan  hang nho ma khong tu day ban than  no ra xa hay khong – dieu nay van la mot cau hoi  mo.

Mot phan trong “Thien than va Ac quy” co the dung voi hien thuc, do la phan khong lien quan toi phan vat chat. Tieu thuyet khoa hoc  gia tuong nay da mo ta mot may quet dang vong mac bao ve cho phong thi nghiem cua CERN, va that tinh co CERN thuc te da ap dung cong nghe  bao ve kieu nhan cau nay sau khi cuon sach  duoc phat hanh, Gabrielse giai thich.

Nhu vay cot truyen “Thien than va Ac quy” khong phai hoan toan phi thuc te, nhung su that bi mat ve phan vat chat van la dieu ma khong mot tieu thuyet hu cau nao li giai thanh cong.

“Tai sao vu tru lai bao gom nhieu hat vat chat hon la hat phi vat chat? Chung ta khong he biet cau tra loi thuc su,” Gabrielse noi.

Ban co y kien gi ve bai viet Su that ve thien than, ac quy va phan vat chat nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Su that ve thien than, ac quy va phan vat chat ban tai day.