Các nhà nghiên cứu  tại Đại học  bang Oregon đã đạt được một phát hiện cơ bản mới lý giải cách hô hấp của chim và dung tích phổi cho phép chúng bay –phát hiện này cho thấy rất ít khả năng chim tiến hóa từ bất cứ loài khủng long theropod nào được biết đến.

Những kết luận này thêm vào các bằng chứng có thể sẽ khiến rất nhiều nhà cổ sinh vật học phải xem xét lại quan điểm  phổ biến rằng loài chim hiện đại là con cháu trực tiếp  của khủng long ăn thịt cổ đại, các nhà nghiên cứu  OSU cho biết.

John Ruben, giáo sư động vật học tại OSU, cho biết: “Thật đáng kinh ngạc rằng sau nhiều thế kỷ  nghiên cứu  chim và khả năng bay của chúng, chúng ta vẫn chưa hiểu rõ khía cạnh cơ bản về sinh học ở loài chim. Phát hiện này có nghĩa rằng chim tiến hóa theo một đường song song  bên cạnh khủng long, quá trình này bắt đầu từ trước khi hầu hết các loài khủng long tồn tại”.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí  The Journal  of Morphology, và được Quỹ khoa học  quốc gia  tài trợ.

Từ nhiều thập kỷ chúng ta đã biết rằng xương đùi của chim cố định và khiến chúng chạy bằng đầu gối, không giống với hầu hết các loài vật trên cạn. Tuy nhiên, điều mới được phát hiện là chính vị trí cố định của xương và hệ thống  cơ là yếu tố giữ cho phổi của chúng không bị phá vỡ khi chim hít vào.

Những loài chim máu nóng cần lượng oxy gấp 20 lần so với loài bò sát máu lạnh, và chúng đã phát triển cấu trúc phổi đặc biệt cho phép tỷ lệ trao đổi khí và mức độ hoạt động  cao. Cấu trúc đùi kỳ lạ của chúng chính là yếu tố hỗ trợ và ngăn phổi bị phá vỡ.

Devon Quick, trợ giảng động vật học tại OSU, bà thực hiện nghiên cứu  này phục vụ cho khóa học tiến sĩ, cho biết: “Đây là vấn đề cơ bản đối với sinh lý của chim. Thật kỳ lạ chưa ai nhận thấy điều này trước đây. Vị trí của xương và cơ đùi ở chim rất quan trọng  đối với chức năng phổi của chúng, từ đó cung cấp đủ dung tích phổi cho việc bay”.

Tuy nhiên, tất cả các loài vật khác trên cạn, các nhà khoa học  cho biết, có thể di chuyển xương đùi và đó là một phần trong chuyển động của chúng – bao gồm con người, voi, chó, thằn lằn và, trong thời kỳ cổ đại, khủng long. Điều này cho thấy chim không bắt nguồn từ khủng long theropod, ví dụ như tyrannosaurus hoặc allosaurus. Phát hiện này thêm vào những bằng chứng ngày càng nhiều trong hai thập kỷ trở lại đây thách thức giả thuyết  phổ biến nhất về sự tiến hóa của động vật.

Ruben cho biết: “Trong ghi chép hóa thạch, chim được phát hiện sớm hơn khủng long, loài vật được cho là tổ tiên của chúng. Đây là một vấn đề khá nghiêm trọng, và còn có những mâu thuẫn khác với giả thuyết  chim bắt nguồn từ khủng long”.

Khi chim đi lại hoặc chạy, chuyển động chân sau được tạo ra tại khớp đầu gối và mắt cá chân; ở người chuyển động xuất hiện ở khớp đầu gối, mắt cá chân và hông. Đùi của chim không di chuyển khỏi vị trí gần như thẳng đứng của nó, giúp hỗ trợ cho những túi khí mỏng manh trong hệ hô hấp. (Ảnh: Đại học  bang Oregon)

Nhưng một trong những lý do  khiến nhiều nhà khoa học  hướng về giả thuyết  chim có nguồn gốc từ khủng long là những đặc điểm tương tự ở phổi. Tuy nhiên, khủng long theropod có xương đùi di chuyển và vì vậy không thể có phổi hoạt động  giống như chim. Túi khí ở bụng của chúng, nếu có, đã bị phá vỡ. Điều này loại bỏ một bằng chứng quan trọng  về mối liên hệ giữa chim và khủng long.

Ruben nhận định: “Một con velociraptor không thể tự nhiên  mọc lông rồi bay vào không trung”.

Các phát hiện mới nhất, theo các nhà nghiên cứu, phù hợp hơn với loài chim tiến hóa riêng biệt với khủng long, và phát triển những đặc điểm riêng biệt, bao gồm lông, cánh và hệ thống  phổi và chuyển động đặc biệt.

Tuy nhiên, vẫn có những đặc điểm chung giữa chim và khủng long, và rất có khả năng rằng chim và khủng long có cùng một tổ tiên, ví dụ như loài bò sát nhỏ “thecodonts”. Loài tổ tiên này có thể đã tiến hóa theo những đường riêng biệt thành chim, cá sấu và khủng long. Cấu trúc phổi và sinh lý của cá sấu, trên thực tế, giống khủng long hơn là chim.

Quick cho biết: “Chúng tôi không cho rằng khủng long và chim không có cùng một tổ tiên tại một thời điểm nào đó trong quá khứ. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra, và thường được phát hiện trong quá trình tiến hóa. Nhưng rõ ràng chim đã phát triển theo đường tiến hóa riêng và không bắt nguồn trực tiếp  từ khủng long theropod”.

Nghiên cứu của OSU về sinh học và sinh lý của loài chim là một trong những nghiên cứu  đầu tiên đưa ra câu hỏi  về mối liên hệ giữa khủng long và chim kể từ những năm 1990. Các phát hiện khác tại OSU và các học viện khác trước đó cũng đã đưa ra những nghi ngờ.

Ruben cho biết: “Thẳng thắn mà nói, có rất nhiều hoạt động  của các bảo tàng trong vấn đề này, rất nhiều sự nghiệp  đã gắn bó với một quan điểm  nhất định, kể cả khi những bằng chứng mới đặt ra câu hỏi. Ở một số triển lãm  của bảo tàng, giả thuyết  rằng chim bắt nguồn từ khủng long được cho là một thực tế được chấp nhận rộng rãi”.

Tham khảo:
Quick et al. Cardio-pulmonary anatomy in theropod dinosaurs: Implications from extant archosaurs. Journal  of Morphology, 2009; DOI: 10.1002/jmor.10752

Bạn có ý kiến gì về bài viết Nghi ngờ về mối liên hệ giữa chim và khủng long này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Nghi ngờ về mối liên hệ giữa chim và khủng long bạn tại đây.