Sáng nay, ngày 1/6/2009, Quốc hội đã thảo luận  tại Hội trường  về dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Mặc dù không có trong nội dung  được gợi ý thảo luận  nhưng qua ý kiến của đại biểu Quốc hội về các vấn đề liên quan  đến bản quyền  phần mềm cho thấy việc dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT không “đụng chạm” đến phần mềm là một khiếm khuyết lớn.

Phải "cởi trói" cho bản quyền  phần mềm

Ông Đặng Vũ Minh, đại biểu tỉnh Tây Ninh  đã chỉ ra sự bất cập của việc bảo hộ chương trình  máy tính  như tác phẩm  viết. Theo ông Minh, có phần mềm có hàng nghìn người tham gia cùng viết và theo quy định  của luật thì phải ghi đầy đủ tên hàng nghìn người đó vào giấy chứng nhận bản quyền  phần mềm – điều mà thực tế chưa bao giờ được thực hiện. Ông Minh cho rằng không thực tế nếu quyền tác giả  phần mềm máy tính  được bảo hộ như quyền tác phẩm  viết vì công ty  chủ sở hữu phần mềm muốn sửa đổi, nâng cấp  phần mềm phải đi hỏi ý kiến từng tác giả  của nó. 

Ông Nguyễn Trung Nhân, đại biểu Quốc hội TP.Cần Thơ nói cần nghiên cứu  lại bảo hộ máy tính  và mở rộng nội dung  về phần mềm. Ảnh TTTT QH. Về vấn đề này, có độc giả đã phản hồi tới ICTnews rằng khi luật định những lập trình viên được thuê soạn thảo  phần mềm ứng dụng thì lại có quyền sở hữu đối với phần mềm đó, thì không công ty  nước ngoài  nào sẽ ký hợp đồng gia công  phát triển phần mềm với công ty  trong nước. Đây là một báo động cho các công ty  phát triển phần mềm gia công  ở Việt Nam.

Theo ông Minh, nên giao cho Bộ Thông tin  và Truyền thông  dự thảo, tách ra một điều riêng, quy định  về sản phẩm  phầm mềm và dữ liệu  số để góp phần trong việc thúc đẩy lĩnh vực công nghệ  thông tin  phát triển.

Đồng tình với ý kiến của ông Minh, ông Nguyễn Trung Nhân, đại biểu TP.Cần Thơ nói quy định  bảo hộ chương trình  máy tính  như tác phẩm  viết “cần nghiên cứu  lại”, trong đó có quy định  không cho phép tác giả  phần mềm máy tính  là một pháp nhân. Ngoài ra, cần phải mở rộng nội dung  về chương trình  máy tính  vì hiện nay nó không đại diện cho tất cả các sản phẩm  phần mềm gồm phần mềm máy tính, phần mềm điện thoại, chương trình  điều khiển robot…

Ông Nguyễn Việt Dũng, đại biểu TP.HCM cũng dành khá nhiều thời gian  giải thích về tính bất khả thi khi quy định  sản phẩm  phần mềm, ký tự máy tính  như là một tác phẩm  văn học. Ông đề nghị bổ sung công nhận quyền được đăng ký sở hữu bản quyền  phần mềm là một pháp nhân, không riêng là một cá nhân.

Liên quan đến vấn đề này, chỉ có đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) nói đây là quy định  trong điều 10 Hiệp định TRIPS nên không thể thay đổi. Ông giải thích rõ hơn nếu như tác giả  phần mềm làm theo đơn đặt hàng thì quyền sở hữu là người đặt hàng song  tác giả  vẫn có hai quyền nhân thân là quyền ghi tên và quyền can thiệp để cho không ai làm méo mó tác phẩm  của mình. Tuy nhiên, ông Thuyết không có lý giải cho vấn đề bất cập hiện nay của ngành phần mềm là lập trình viên có quyền nhân thân đối với phần mềm họ tham gia viết như các đại biểu đã đặt ra trước đó.

Về phạt vi phạm  bản quyền  phần mềm, có đại biểu cho rằng mức phạt tối đa 500 triệu đồng  là không đủ sức răn đe (đại biểu Trần Thị Quốc Khánh, Hà Nội), song  cũng có ý kiến đề nghị mức xử phạt 50 triệu đồng  – 500 triệu đồng  và thậm chí gợi ý điều luật quốc tế  còn xử lý hình sự đối với hành vi kinh doanh, buôn bán phần mềm lậu.

Cơ quan nào thực thi bảo vệ bản quyền  phần mềm hơn?

Về cơ quan  quản lý nhà nước  về bản quyền  phần mềm, chương trình  thu tín hiệu vệ tinh, môi trường  kỹ thuật  số, đa số đại biểu cho rằng nên giao cho Bộ Thông tin  và Truyền thông. Theo bà Trần Thị Quốc Khánh, như vậy là “tránh chồng chéo”. Còn đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Bạc Liêu) nói: “Nếu chúng ta cứ tiếp tục để cho Bộ Văn hóa Thể thao  và Du lịch  quản lý Nhà nước  về chương trình  máy tính, sưu tập dữ liệu  tôi e là không phù hợp. Bởi vì đây là chức năng của Bộ Thông tin  và Truyền thông”. Đại biểu Nguyễn Trung Nhân cũng nêu hiện chức năng giữa hai Bộ Thông tin  và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao  và Du lịch  đã rõ ràng nên giao Bộ TT&TT quản lý NN về bản quyền  phần mềm vì đồng thời giao trách nhiệm phải đi đôi với quyền hạn.

Ông Nguyễn Việt Dũng nói những hình thức vi phạm  bản quyền  trong lĩnh vực CNTT-TT và Internet  xuất hiện dưới nhiều cách thức đa dạng và tinh vi. Do vậy, yêu cầu đối với cơ quan  thực thi phải có chuyên môn cao trong lĩnh vực liên quan và thường xuyên được cập nhật thông tin, kiến thức  và am hiểu trong lĩnh vực đó.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Minh Thuyết là ý kiến duy nhất khác với ý kiến các đại biểu nói trên, cho rằng nên cân nhắc việc giao quản lý nhà nước  về phần mềm cho Bộ Thông tin  và Truyền thông  vì ở các nước phát triển  chỉ có một cơ quan  quản lý nhà nước  về sở hữu trí tuệ và nếu giao phần mềm máy tính  cho Bộ Thông tin  và Truyền thông  thì có nghĩa nhãn hiệu  hàng hóa phải giao cho Bộ Công thương, chỉ dẫn địa lý giao Bộ Tài nguyên, Môi trường… Do vậy, ông đề nghị giữ nguyên như dự thảo là Bộ Văn hóa, Thể thao  và Du lịch  quản lý Nhà nước  về bản quyền.

Sáng nay, đã có tất cả 24 ý kiến thảo luận  về dự án luật này. Tuy nhiên, nhiều ý kiến tỏ ra chưa hài lòng với dự thảo với nhiều lý do  khác nhau. Có ý kiến cho rằng Luật sửa đổi, bổ sung mới chỉ dưới nhãn quan của Ban soạn thảo, tức Bộ Văn hóa, Thể thao  và Du lịch  chứ chưa có cái nhìn tổng thể. Như đại biểu Nguyễn Văn Huy (Quảng Nam) nói còn hàng loạt điều cần sửa đổi, bổ sung nhưng chưa được phát hiện nhưng ngược lại, có những điều dự thảo luật vượt quá các cam kết quốc tế  về sở hữu trí tuệ. Nhiều đại biểu cũng nêu thực tế Việt Nam  là nước nhập khẩu  trí tuệ hơn là xuất khẩu  nên Luật SHTT sửa đổi vừa phải bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhưng phải có lợi ích cho người dân.

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội sẽ được Ban soạn thảo  chỉnh sửa, tiếp thu. Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT dự kiến sẽ được Quốc hội thông qua vào ngày 19/6 tới.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Quốc hội tranh luận về bản quyền phần mềm này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Quốc hội tranh luận về bản quyền phần mềm bạn tại đây.