Con nguoi luon luon ban khoan rang trai dat cua chung ta, thien ha cua chung ta bat nguon tu dau. Mot nhom cac nha khoa hoc  moi day da dat duoc buoc tien gan hon voi cau tra loi dong thoi quan sat duoc bang cach nao nhung ngoi sao  lam gia tang vat chat trong vu tru trai dai suot tien trinh lich su.

Giao su vat ly hoc Joshua Gundersen thuoc Truong khoa hoc  va nghe thuat, Dai hoc  Miami thuoc nhom nghien cuu  quoc te  xay dung  kinh vien vong hien dai BLAST, dong thoi cung la nhom phong BLAST len bau khi quyen. Tai do no co the kham pha cac thien ha hinh thanh sau bi bui vu tru che mo, giup lam sang to nguon goc cua vu tru.

Gundersen giai thich: “BLAST cung cap cho chung ta mot buc tranh doc nhat vo nhi ve su phat trien cua cac thien ha khac cung nhu nhung giai doan som nhat cua qua trinh hinh thanh sao trong thien ha Milky Way cua chung ta. Anh sang chung ta thay duoc tu cac thien ha chi lon chua day 1 milimet trong buc anh  nay duoc chup khi chung chi moi duoc hinh thanh. Noi cach khac, no giong nhu chung ta dang chup buc anh  mot em be so sinh”.

Du lieu phan tich  trong suot 2 nam qua mang lai nhung thong tin  ve mot ngan cac thien ha bung no sao nhu the nay, chung nam cach trai dat khoang 5 ty den 10 ty nam anh sang va san xuat sao voi toc do chong mat. Tuy nhien anh sang cua chung lai bi che mo trong vu tru. Nhung phat hien noi tren vua moi duoc cong bo tren tap chi  Nature.

Chi den khi BLAST xuat hien, hau het cac thien ha trong vu tru moi duoc phat hien o cac buoc song quang hoc binh thuong co the quan sat duoc bang mat. Nhung thien ha do duoc Gundersen cug cong su phat hien thay, tuy nhien chung lai la mot nhom cac thien ha moi bi che phu boi lop bui vu tru hap thu hau het anh sang sao, va chi toa ra anh sang do o cac buoc song hong ngoai.

Trong chuyen bay keo dai 11 ngay vao nam 2006, kinh vien vong BLAST duoc co dinh voi mot khinh khi cau nam phia tren Nam Cuc 120.000 fit da tien hanh quan sat o 3 buoc song duoi milimet khac nhau hau nhu khong the quan sat duoc tu mat dat. Gundersen cho biet: “Bang cach tien hanh tu do cao nay, chung toi  co duoc mot buc tranh dep trong suot nhu pha le cua cac vat the. Nho cac buoc song duoi milimet va hong ngoai ma chung toi  da co the kham pha ra chung”. 

Kinh vien vong BLAST chup duoc nhung buc anh  hinh thanh sao o chom sao Vela. (Anh: BLAST)

Nghien cuu sinh Nick  Thomas da danh hang tuan tai tram nghien cuu  khoa hoc  McMurdo o Nam Cuc, tai day anh da giup lap rap thiet bi va lam viec  voi he dien tu  cua no. Thomas cho biet: “Lam viec cho du an co tinh chat quan trong  nhu the nay cung voi nhom cac nha khoa hoc  xuat sac  la mot trong nhung dieu thu vi nhat trong su nghiep  cua toi cho den nay. Cong tac voi du an la mot kinh nghiem  hoc tap quy bau o ca goc do ca nhan  lan nghe nghiep”.

Du lieu do BLAST mang lai duoc ket hop voi thong tin  tu cac dai quan sat cua NASA vi du nhu Kinh vien vong khong gian Spitzer va Dai quan sat tia X Chandra, giup cac nha thien van hoc cung cac nha vu tru hoc co duoc bieu biet sau rong hon ve lich su  tien hoa cua cac thien ha binh thanh sao cung nhu su lien ket cua cac thien ha nay voi cac cau truc lon hon trong vu tru.

Nghien cuu thuc hien voi kinh vien vong BLAST giup mo duong cho mot trong nhung du an tham vong nhat cua Co quan  hang khong Chau Au  nham nghien cuu  ve vu tru: kinh vien vong Herschel duoc phong len quy dao dau thang nay tu trung tam  hang khong Guiana Phap. Herschel se quan sat cac giai doan som nhat va bui bam nhat cua cac hang tinh, tinh tu va thien ha su dung cung he thong  phat hien nhu BLAST.

Gundersen cho biet: “Voi BLAST chung toi  co the thu nghiem  mot he thong  phat hien tren nen nhanh hon va re hon, duoc goi la trong tai khinh khi cau. Herschel co mot he thong  phat hien giong het voi BLAST va cac dung cu quan trong  khac. No se lam duoc nhieu viec hon so voi BLAST nhung nho BLAST chung toi  cung da dat duoc mot so muc tieu quan trong  dau tien”.

Tai lieu tham khao:
Peter A. R. Ade, Itziar Aretxaga, James J. Bock, Edward L. Chapin, Matthew Griffin, Joshua O. Gundersen, Mark  Halpern, Peter  C. Hargrave, David  H. Hughes, Jeff Klein, et al. Over half of the far-infrared background light comes from galaxies at z ≥ 1.2. Nature, 2009; 458 (7239): 737 DOI: 10.1038/nature07918

Ban co y kien gi ve bai viet Thien ha hinh thanh sao tiet lo hinh anh moi ve vu tru so khai nay? Hay goi suy nghi, binh luan, danh gia, loi khuyen ... cua ban ve bai viet Thien ha hinh thanh sao tiet lo hinh anh moi ve vu tru so khai ban tai day.