Ngừng nhà máy  nước Cầu Đỏ, Đà Nẵng sẽ "chết khát"

Nguy cơ xảy ra một thảm kịch môi trường  cho khu vực  hạ lưu sông Vu Gia gồm TP Đà Nẵng và các địa phương của tỉnh Quảng Namnhư Hội An, Điện Bàn, Đại Lộc… đang được UBND  TP Đà Nẵng cảnh báo thôngqua hàng loạt báo cáo gửi các bộ, ngành trung ương về việc xây dựngcông trình thuỷ điện ĐăkMi 4 tại huyện Phước Sơn (Quảng Nam).

Việcchặn dòng tích nước cho hồ thuỷ điện A Vương từng gây ra đợt hạn hánnghiêm trọng cho vùng hạ lưu sông Vu Gia hồi tháng 7/2008. Ảnh: HC

Trongbáo cáo mới nhất gửi các bộ: Công thương, Tài nguyên  – Môi trường…,UBND TP Đà Nẵng cho hay, tình trạng thiếu nước đối với khu vực  này sẽrất nghiêm trọng nếu Nhà máy  thủy điện ĐăkMi 4 vận hành như thiết kế  ban đầu.

Không dưới 40.000 dân, hàng chục ngàn hecta lúa, hoa màusẽ thiếu nước. Đặc biệt, Nhà máy  nước Cầu Đỏ, nguồn cung cấp nước chínhcho TP Đà Nẵng sẽ phải ngừng hoạt động  vì bị nhiễm mặn...

Ông Bùi Thọ Ninh, Trưởng phòng  Kỹ thuật  (Công ty Cấp nước Đà Nẵng) cho hay, Nhà máy  nước Cầu Đỏ hiện cung cấp 120.000m³ nước sạch/ngày (sắp tới sẽ nâng lên 170.000m³/ngày), đồng thời cung cấp nước thô cho Nhà máy  nước Sân bay với công suất 30.000m³/ngày.

Trong khi đó, tổng lượng nước sạch các nhà máy  cung cấp cho Đà Nẵng hiện vào khoảng 155.000m³/ngày. Có nghĩa, nếu Nhà máy  nước Cầu Đỏ ngừng hoạt động  thì hầu như cả Đà Nẵng sẽ “chết khát”.

Nguyêndo là đơn vị tư vấn dự án thuỷ điện ĐăkMi 4 đã có sự nhầm lẫn tệ hạikhi thực hiện nguyên tắc “trả nước về sông cũ” trong việc thiết kế  xâydựng, vận hành nhà máy  này. Theo đó, dòng nước cơ bản sông ĐăkMi đượctính toán chuyển về sông Thu Bồn để phát điện, sau đó chảy về sông VuGia.

Theođánh giá của lãnh đạo Sở Nông nghiệp  – Phát triển nông thôn và Chi cụcThuỷ lợi Đà Nẵng thì đây là một sai lầm rất nghiêm trọng. Tuy có mộtlượng nhỏ nước sông Thu Bồn chảy về sông Hàn (Đà Nẵng) qua sông VĩnhĐiện (Quảng Nam) nhưng nguồn nước này không sử dụng được do sông VĩnhĐiện bị nhiễm mặn quanh năm.

Báo cáo của UBND  TP Đà Nẵng nhấn mạnh: “Nếunước của thủy điện ĐăkMi 4 đổ về sông Thu Bồn sẽ gây ra tình trạngthiếu nước nghiêm trọng từ tháng 1  đến tháng 9  hằng năm ở hạ lưu sôngVu Gia, bao gồm TP Đà Nẵng và TP Hội An, các huyện Điện Bàn, Đại Lộc của tỉnh Quảng Nam”.

Trưởngphòng Kỹ thuật  Công ty  Cấp nước Đà Nẵng Bùi Thọ Ninh cho biết thêm, vàotháng 7/2008, khi tiến hành chặn dòng để tích nước vào hồ thuỷ điện AVương 1 đã gây ra đợt thiếu nước nghiêm trọng ở hạ lưu sông Vu Giakhiến khoảng 10.000ha đất nông nghiệp  bị hạn hán. Riêng Công ty  Cấpnước Đà Nẵng phải huy động trạm bơm dự phòng ở An Trạch để chống nhiễmmặn cho Nhà máy  nước Cầu Đỏ nhưng vẫn không khắc phục  nổi.

“Trongkhi đó, dòng cơ bản của thuỷ điện A Vương mới chỉ bằng 1/3 dòng cơ bảncủa thuỷ điện ĐăkMi 4. Cho nên, nếu chuyển toàn bộ nước sông ĐăkMi về sông Thu Bồn màkhông đổ thẳng về sông Vu Gia như trước thì cả một vùng rộng lớn gồm ĐàNẵng, Hội An, Điện Bàn… chỉ còn cách ra múc nước biển về lọc để uốngthôi!” – ông Bùi Thọ Ninh cảnh báo.

 
Nắn dòng sông ĐăkMi là phạm luật

Theo ông Bùi Thọ Ninh, việc chuyển dòng cơ bản của sông ĐăkMi ra khỏi lưu vực sông Vu Gia để chảy về sông Thu Bồn, gây hậu quả cho các địa phương ở hạ lưu sông Vu Gia là đã vi phạm Luật  Tài nguyên  nước.

Ông Ninh dẫn điều 24 Luật Tài nguyên  nước nêu rõ: “Việcxây dựng dự án chuyển nước từ lưu vực sông này sang sông khác phải căncứ vào chiến lược quốc gia  về tài nguyên  nước, quy hoạch lưu vực sôngliên quan, kế hoạch  phát triển kinh tế  – xã hội  của các địa phươngtrong lưu vực sông có liên quan, và phải tính toán đầy đủ khả năng cácnguồn nước, nhu cầu dùng nước và tác động môi trường”.

Trước tình hình đó, UBND TP Đà Nẵng đề nghị Bộ Công thương  chỉ đạo chủ đầu tư  dự án thủy điện ĐăkMi 4 là Tổng Công tyĐầu tư phát triển đô thị và KCN  Việt Nam  (Idico) phải bổ sung thiết kếcống điều tiết qua thân đập của thủy điện ĐăkMi 4, để chuyển trả dòngnước cơ bản sông ĐăkMi về lại Vu Gia thay vì đổ về sông Thu Bồn nhưthiết kế ban đầu. 

Được biết, Nhà máy  thủy điện ĐăkMi 4 có công suất 190MW, tổng mức đầu tư  4.600 tỉ đồng, được Idico khởi công cuối tháng 4/2007 tại huyện Phước Sơn (Quảng Nam). Theo kế hoạch, đến tháng 6/2011, Nhà máy  sẽ hoàn tất xây dựng  và đưa vào vận hành.Nếu ngay từ bây giờ, các bộ, ngành hữu quan không sớm có sự can thiệpcần thiết để điều chỉnh thiết kế  thì việc xảy ra một thảm kịch môitrường trong tương lai không xa là điều khó tránh khỏi.

Theo quyết định của Bộ Công nghiệp  (nay là Bộ Công thương), sẽ có 7 nhà máy  thuỷ điện lớn được xây dựng  ở thượng lưu sông Vu Gia. Gồm thuỷ điện Bung 2, 4 và 5, A Vương 1, ĐăkMi 1 và 4, Sông Côn 2.Nhưng với những bất cập như đã và đang xảy ra với thuỷ điện A Vương 1,ĐăkMi 4…, việc tiến hành rà soát để điều chỉnh những sai lầm trong tính toán, lập quy hoạch xây dựng các nhà máy  thuỷ điện trên hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn là hết sức cần thiết để tránh nguy cơ tái diễn những vấn nạn tương tự.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Vùng hạ lưu sông Vu Gia đối diện thảm kịch “chết khát” này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Vùng hạ lưu sông Vu Gia đối diện thảm kịch “chết khát” bạn tại đây.