Vào một buổi chiều ngày 25 tháng 9  năm 2002, một nhóm các nhà sinh học biển đang đi nghỉ tại Isla San José, Baja California Sur, Mexico  đã bắt gặp hai con cá voi mắc cạn trên bãi biển.

Tiến hành phân tích  nhanh cho thấy chúng chỉ vừa mới chết chưa được bao lâu. Các nhà khoa học  đã thông tin  cho con tàu đi qua đồng thời gửi lời nhắn tới một cộng sự tại phòng thí nghiệm động vật có vú biển gần đó. Người này sau đó đã tới bãi biển để điều tra.

(Ảnh: Ivan Chermayeff)

Chúng đều là cá voi mỏ khoằm, có 20 loài cá voi này được biết đến. Là thành viên  tương đối nhỏ so với gia đình  cá voi, chúng trông giống cá heo ngoại cỡ. Do sở thích lặn sâu của chúng, chúng trở thành sinh vật bí hiểm nhất, ít được biết đến nhất. Lạ kỳ thay sự kiện những con cá voi mắc cạn tại Isla San José chỉ xảy ra có một ngày sau sự kiện mắc cạn của ít nhất 14 con cá voi mỏ khoằm khác trên các bãi biển đảo Canary tại Lanzarote và Fuerteventura cách đó 5.700 dặm. Những người cữu nạn tạn đó đã cuống cuồng đưa những con cá voi xuống nước đồng thời giữ cơ thể chúng luôn mát. Nhưng cuối cùng chúng vẫn chết. Một vài xác cá voi ngay lập tức được đưa đến thành phố  Las Palmas de Gran Canaria gần đó để phân tích.

Gần như là không thể chỉ ra nguyên nhân  chính xác  hiện tượng cá voi mắc cạn. Các giả thuyết  luôn luôn đưa ra những nhân tố như là đàn cá voi bị lạc mất con đầu đàn ốm yếu đang chết dần chết mòn nhưng vẫn trung thành đi theo nó, hoặc sự kiện nước đột ngột trở nên nông hơn ở gần đường di trú của cá voi. Tuy nhiên, hai con cá voi mắc cạn vào tháng 9  năm 2003 đều ẩn chứa điều gì đó kích thích sự tò mò. Những người cứu hộ đảo Canary viết lại rằng những con tàu hải quân đã tiến hành diễn tập vào hôm đó không xa bờ lắm. Đây là bối cảnh đồng hành cùng 4 sự kiện cá voi mắc cạn khác tại bãi biển đảo Canary kể từ năm 1985. Trong khi không một hoạt động  diễn tập quân đội  nào được thực hiện ngoài khu vực  bờ biển Isla San José, con tàu mà các nhà khoa học  đã truyền thông  tin qua radio  hóa ra lại là một con thuyền nghiên cứu  đang kéo một loạt súng hơi dưới nước dùng trong thí nghiệm địa chấn tại đáy biển của khu vực. Số súng hơi này đã được sử dụng vào buổi sáng hôm trước.

Sự nghi ngờ về một mối liên hệ nhân quả giữahiện tượng cá voi mắc cạn và các thử nghiệm  địa chấn hay việc sử dụngcác thiết bị theo dõi xôna công nghệ  cao trong các hoạt động  đào tạocủa quân đội  ngày một tăng lên theo thời gian. Một vài sựtrùng hợp cũng đã được ghi lại tại các bãi biển Brazil, Bahamas, đảoGalápagos, đảo Virgin Hoa Kỳ, Nhật Bản, cũng như các vùng biển ngoàikhơi Italy  và Hy Lạp. Biện pháp khám nghiệm xác cá voi đã chết tiết lộthông tin về những thương tổn trong não bộ và tai của những con cá voi.Tuy nhiên việc điều tra đối với những con cá voi ở đảo Canary lại manglại những thông tin  khác – một chiều hướng đen tối hơn về bí mật mắccạn của cá voi. Ngoài việc bị chảy máu xung quanh não và tai, các nhàkhoa học phát hiện thương tổn trong gan, phổi, thận, đồng thời có xựxuất hiện các bong bóng khí nitơ trong các cơ quan  và mô. Đây là nhữngtriệu chứng kinh điển của một căn bệnh mà các nhà khoa học  vẫn cho rằngcá voi luôn miễn dịch với nó: bệnh khí nén hay bệnh thợ lặn.

Nghe có vẻ như một điều xuất phát từ một bộ phim  viễn tưởng tồi tệ:những con cá voi lao như thiêu thân lên bề mặt đại dương để trốn tránhcăn phòng tiếng vọng khiến chúng phát điên mà con người  đã tạo ra trongmôi trường sống nhạy cảm với âm thanh của chúng. Nhưng kể từ khi cá voibị mắc cạn ở đảo Canary vào năm 2002, biện pháp mổ xác cá voi cũng đãphải tiến hành nhiều hơn cùng với số lượng  cá voi mỏ khoằm mắc cạn. Táchại của xôna hay những âm thanh khác do con người  tạo ra đối với hệsinh thái biển đã được khẳng định rõ ràng.

Câu hỏi về tác động thảm họa của xôna đối với cá voi cuối cùng đã tớiđược với Tòa án  tối cao tháng 11  năm ngoái, buộc Hải quân Hoa Kỳ  phảiđối mặt với Hội đồng bảo vệ tài nguyên  thiên nhiên. Hội đồng bảo vệcùng với các nhóm vì môi trường  khác đã đạt được hai thành công  lớn tạitòa án quận và phiên tòa kháng cáo  tại California, mang lại các quy định  hạn chế nghiêm khắc việc sử dụng các thiết bị xôna của Hải quân trong diễn tập đào tạo. Tuynhiên, phán quyết của Tóa án tối cao lại dội một gáo nước lạnh lên nỗlực bảo vệ môi trường, lật ngược lại phần lớn các quy định  của tòa áncấp dưới, đổ lội cho các nhà khoa học  vì không kịp thời báo cáo cho cácsỹ quan hải quân về các đánh giá  dự đoán cụ thể, kết quả là gây nguyhiểm cho sự an toàn của hải quân đồng thời làm mất đi sự quan tâm  củacông chúng về sự sẵn sàng của quân đội  bằng cách buộc hải quân phải dàntrận với một lực lượng chống tàu ngầm chưa được đào tạo  đầy đủ. Trongphán quyết, vị thẩm phán đã giảm thiểu tối đa vấn đề về sự nguy hại đốivới sinh vật biển. Ông nói: “Đối với những người thưa kiện, tổnthương có khả năng là nghiêm trọng nhất có thể là tổn hại đến một consố không nắm rõ về những loài động vật biển mà họ quan sát và nghiêncứu”.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Theo dấu loài cá voi - Bí ẩn sự kiện cá voi mỏ khoằm mắc cạn này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Theo dấu loài cá voi - Bí ẩn sự kiện cá voi mỏ khoằm mắc cạn bạn tại đây.