* Mọi người tuyệt đối không được quan sát trực tiếp nhật thực bằng mắt thường

Ông Nguyễn Đức PhườngTT - “Nhật thực toàn phần lần này được quan sát trong một dải rộng 258km và kéo dài gần nửa vòng Trái đất. Tại VN, chúng ta có thể quan sát nhật thực một phần và tỉ lệ quan sát khác nhau” là thông tin  do ông Nguyễn Đức Phường, Hội Thiên văn vũ trụ VN, cung cấp.

Theo ông Phường, địa điểm  quan sát được tỉ lệ nhật thực lớn nhất ở nước ta là Hà Giang  với tỉ lệ che khuất cực đại 75,8% lúc 8 giờ 11 phút ngày 22-7, TP.HCM là 27,4% vào lúc 8 giờ 13 phút 4 giây… Tại Hà Nội, tỉ lệ che khuất cực đại là 67,5% lúc 8 giờ 11 phút 50 giây. Thời điểm xảy ra nhật thực một phần ở Hà Nội lúc 7 giờ 6 phút 34 giây và kết thúc lúc 9 giờ 26 phút 10 giây.

* Thưa ông, vì sao có thể khẳng định nhật thực toàn phần lần này là nhật thực toàn phần dài nhất trong thế kỷ?

- Nhật thực lần này được xem là dài nhất thế kỷ  21 với thời gian  cực đại là 6 phút 39 giây (thời điểm cực đại diễn ra trên Thái Bình Dương  lúc 9 giờ 35 phút 21 giây giờ Hà Nội) do khi nhật thực xảy ra, tỉ lệ Mặt trăng lớn hơn Mặt trời là 8% nên tạo ra một nhật thực có thời gian  kéo dài kỷ lục. Khi xảy ra nhật thực, bóng của Mặt trăng chạy trên Trái đất với vận tốc 1.700km/giờ  nên nhật thực toàn phần tại một điểm không bao giờ vượt quá 7 phút 31 giây. Trong 1.000 năm mới có mười lần nhật thực dài trên 7 phút 3 giây. Lần nhật thực gần đây nhất kéo dài 7 phút 3 giây xảy ra ngày 30-6-1973. Để có dịp chiêm ngưỡng kỳ nhật thực toàn phần dài như thế này tiếp theo, chúng ta phải đợi đến năm 2132.

61 năm nữa VN mới xem được nhật thực toàn phần

Nhậtthực toàn phần gần đây nhất xảy ra ở VN mà người dân  có thể quan sátđược là vào ngày 24-10-1995. Dải nhật thực này chạy qua Phan Thiết cóthời gian cực đại hơn 2 phút, rất nhiều nhà khoa học  trên thế giới  đãtập trung ở Phan Thiết để nghiên cứu. VN muốn quan sát được nhật thựctoàn phần tiếp theo thì phải đợi thêm 75 năm kể từ năm 1995, nhật thựctoàn phần sẽ xảy ra ở Trung bộ.

Tính trung bình tại một địa điểm  muốn quan sát nhật thực toàn phần phải đợi khoảng  370 năm.

-  Chúng tôi  khuyến cáo mọi người tuyệt đối khôngđược quan sát trực tiếp nhật thực bằng mắt thường. Cường độánh sáng Mặt trời khi xảy ra nhật thực khá lớn với nhiều bứcxạ tử ngoại có hại, nên chỉ cần nhìn thẳng vào Mặt trờibằng mắt thường trong giây lát cũng có thể làm tổn thương đếnvõng mạc, thậm chí gây mù lòa vĩnh viễn. Muốn quan sát nhậtthực, cách tốt nhất là mua kính quan sát nhật thực chuyên dụng,nếu không có thể sử dụng kính thợ hàn để quan sát. Hoặc có thểquan sát gián tiếp bằng cách dùng một tấm bìa khoét một lỗ trònnhỏ. Hướng tấm bìa về phía Mặt trời sao cho ánh sáng Mặttrời đi xuyên qua lỗ. Đặt một tờ giấy trắng phía dưới sao chohình ảnh Mặt trời hiện thành một khoanh tròn trên tờ giấy.Khi hiện tượng nhật thực diễn ra, chúng ta sẽ thấy đĩa Mặttrời bị che khuất dần trên tấm giấy trắng. Thứ hai  là đặt mộtchiếc gương dưới chậu nước pha mực sao cho hình ảnh Mặt trờinhìn qua gương dịu mà không chói rồi quan sát gián tiếp qua lànnước.

Mọi người cũng không nên dùng phim  chụp ảnh, phimX-quang để quan sát. Có thể quan sát được nhật thực dịu hơn khi nhìnqua vật dụng này, nhưng các nghiên cứu  khoa học  chỉ ra rằng không antoàn vì một số bức xạ Mặt trời (phần lớn bức xạ tử ngoại rất có hại)vẫn đi qua được và ảnh hưởng tới võng mạc của người.

Hiện tượng nhật thực một phần càng không thể nhìn trựctiếp vì cường độ ánh sáng rất lớn, chỉ cần 2-3 giây nhìn trực tiếp  thìmắt đã tổn thương. Nếu nhìn một phút trở lên thì có thể ảnh hưởng võngmạc nghiêm trọng vì  thủy tinh thể như một thấu kính hội tụ, ánh sángMặt trời có cường độ lớn hội tụ lại có thể làm cháy võng mạc.

Nếu dùng máy ảnh  ngắm trực tiếp  cũng nguy hiểm, nhấtlà các máy ảnh  chụp phim  có gương phản chiếu trong khung ngắm nên ánhsáng phản lại từ gương ngắm còn nguy hiểm hơn. Người dân  thành phố  nênchọn nơi quang đãng, không có nhà cửa  che lấp để quan sát vì nhật thựcdiễn ra từ hơn 7g và cực đại lúc hơn 8g.

* Có những tin đồn sẽ xảy ra động đất, sóng thần, thủy triều dâng cao khi có nhật thực?

- Chúng tôi  khẳng định đây là những tin đồn khôngcó cơ sở khoa học. Lực triều của Mặt trăng và Mặt trời chodù được cộng hưởng trong những kỳ nhật thực cũng không đủmạnh để gây ra sóng thần, càng không thể tác động đến cấutrúc địa tầng của Trái đất gây ra động đất. Trong lịch sửchưa ghi nhận được bất cứ một trận sóng thần hay động đấtnào do tác động của nhật thực gây nên.

Kể cả các địa phương hay bị ảnh hưởng của triều cườngnhư TP.HCM cũng không bị ảnh hưởng gì trong lần nhật thực này. Triềucường sẽ không đáng kể nên rất khó nhận thấy sự thay đổi và không cóhiện tượng ngập lụt ở TP.HCM.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Hôm nay, nhật thực dài nhất thế kỷ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Hôm nay, nhật thực dài nhất thế kỷ bạn tại đây.