Giáo dục rất có thể sẽ sớm bước vào một mốc chuyển đổi khi những phát hiện mới đây trong khoa học  thần kinh, tâm lý học, và ứng dụng máy móc vào học tập đang cùng nhau tạo ra nền tảng cho phương thức học tập mới.

Trên tờ Science số ra ngày 17 tháng 7  vừa qua, các nhà nghiên cứu  đã công bố rằng sự thay đổi này đang bị chi phổi bởi ba nguyên lý đang hình thành từ nghiên cứu  đa ngành: học tập là quá trình điện toán, học tập là một quá trình xã hội, và học tập được hỗ trợ bởi chu kỳ não liên kết nhận thức với những hoạt động  kết nối mọi người với nhau. Các nhà khoa học  tin rằng, việc nghiên cứu  về quá trình học tập có thể làm sáng tỏ nguồn gốc trí thông minh  của con người.

“Chúng ta không bị bỏ rơi để phải tự khám phá thế giới  một mình như Robinson Crusoe trên đảo hoang,” Andrew Meltzoff, trưởng nhóm nghiên cứu, quyền giám đốc  Viện nghiên cứu  Não & Khả năng học tập, cho biết. “Những quy tắc này hỗ trợ cho việc học suốt đời và có vai trò đặc biệt quan trọng  lí giải khả năng học tập nhanh chóng của con trẻ trong hai lĩnh vực trí tuệ đặc trưng của loài người: ngôn ngữ  và kĩ năng xã hội."

"Tương tác xã hội  quan trọng  hơn chúng ta vẫn tưởng, nó là nền tảng cho các quá trình học tập sau này. Nghiên cứu  đã chỉ ra rằng con người  học được nhiều nhất từ người khác, và phần lớn quá trình này phụ thuộc vào sự lựa chọn, một lựa chọn khôn ngoan  của các bậc phụ huynh khi tự đặt mình vào vai trò người bố/ người mẹ đơn thuần hay kiêm thêm vai trò gia sư,” Meltzoff, nhà tâm lý học phát triển, cho biết.

“Chúng ta đang cố tìm hiểu não của trẻ hoạt động  như thế nào – khả năng điện toán thay đổi ra sao khi có sự hiện diện của một người khác, và cố gắng  sử dụng ba quy tắc nói trên làm đòn bẩy cho học tập và nâng cao chất lượng  giáo dục,” Patricia  Kuhl, đồng tác giả  nghiên cứu  nói thêm.

Kĩ sư nghiên cứu  người máy Javier Movellan tại đại học  California ở San Diego  và nhà sinh học – thần kinh học Terrence Sejnowski cũng là các tác giả  tham gia nghiên cứu. Nghiên cứu  được tài trợ kinh phí bởi Quỹ Khoa học  Quốc gia  và Viện quốc gia  về Sức khỏe  Trẻ em  & Phát triển Con người.

Báo cáo trên tờ Science chỉ ra rất nhiều tiến bộ trong các ngành khoa học  thần kinh, tâm lý học, và giáo dục. Ví dụ, Kuhl cho biết người ta thường không nhận ra các yếu tố xã hội  và yếu tố điện toán có tương tác với nhau như thế nào trong quá trình học hỏi.

“Chúng ta có một chiếc máy tính  ở giữa hai vaivà bộ não luôn ở tình trạng đang làm việc  với những phép thống kê  trongkhi con người  không hề hay biết. Ví dụ, trẻ con học hỏi đơn giản bằngcách lắng nghe. Chúng học âm và từ bằng cách nắm bắt các thông tin  ngẫunhiên khi ta nói chuyện với chúng,“ Kuhl nói.

Nhưng cũng có những hạn chế. Công trình của Kuhl đãchỉ ra rằng trẻ con thu thập số liệu thống kê  và học hỏi khi tiếp xúctrực tiếp với một ngoại ngữ qua một người thực trò chuyện với chúng,chứ không phải khi nhìn thấy người đó trên màn hình  tivi.

Vớiviệc sử dụng từ não đồ (magnetoencephalography), một phương pháp đo đạckhông can thiệp, các nhà khoa học  thần kinh đã nghiên cứu  hoạt động  nãobộ của trẻ em  và phát hiện ra mối liên hệ giữa khu vực  nghe và khu vựcnói trong vỏ não ở trẻ sơ sinh, trẻ 6 tháng và trẻ một năm tuổi. (Ảnh: Viện nghiên cứu  Não & Khả năng học tập, Đại học  Washington)

“Một người có thể có thêm nhiều thông tin  bằng cách trò chuyện mặt đối mặt với một người khác,” bà nói. “Chúng ta đang cố tìm hiểu yếu tố xã hội  và ý nghĩa của nó đối với quá trình tiến hóa của con người.”

Có vẻ như con trẻ cần được tiếp xúc trực tiếpvới người khác để học hỏi. Chúng sẽ thu được nhiều thông tin  hơn khitiếp xúc trực tiếp  với một người chứ không phải nhìn vào hình ảnh  họtrên màn hình  tivi cỡ lớn,” bà nói. “Chúng ta đang cố tìmhiểu vì sao não bộ lại hoạt động  như vậy, và điều đó có ý nghĩa như thếnào đối với bản thân  chúng ta cũng như quá trình tiến hóa của conngười.”

Meltzoff nói một yếu tố quan trọng  góp phần tạo nên trí thông minh  nhân loại  là tạo hóa đã sinh ra con người  theo cách mà chúng ta không nhất thiết phải tự mình khám phá mọi thứ.

“Một vai trò chủ đạo của bậc làm cha làm mẹ là dạy cho em bé biết đâu là điều quan trọng  cần phải học,” ông nói. “Chúngta có thể làm được điều này thông qua hướng dẫn  bằng thị giác. Đây làmột cơ chế mang tính xã hội  và từ đó trẻ sẽ tự hiểu được điều gì làquan trọng. Khi tiếp xúc với người khác, trẻ em  còn có thể học qua môhình làm mẫu và bắt chước.”

Trẻ sơ sinh, ông nói, học bằng phương pháp tự khám phá hỗn hợp, tức quan sát cách thức người khác giải quyết vấn đề.

“Chúng ta có thể biết được mình phải làm gì quaquan sát người khác, và chúng ta cũng hiểu được người khác thông quachính hành động  của mình,” Meltzoff nói. “Học hỏi là một quá trình hai chiều.”

Các nhà nghiên cứu  tin rằng những cách họckhông chính thức, cách con người, đặc biệt là trẻ em, học ở bên ngoàitrường lớp, cần được đưa vào chương trình  của các lớp học.

“Các nhà giáo  dục biết rằng trẻ em  dành tới 80%thời gian trong ngày (không tính thời gian  ngủ) cho các hoạt động  bênngoài trường lớp, và trẻ học rất chăm chú, hiệu quả ở những nơi nhưviện bảo tàng, trung tâm  công cộng, từ các trò chơi trực tuyến  và nhữngthứ tương tự. Phần lớn cách học này mang tính xã hội  cao; nó có thểđược áp dụng trong nhà trường để nâng cao hiệu quả dạy và học. Tại saomột đứa trẻ rất giỏi tính điểm các trận bóng chày lại bị rớt trong bàithi môn toán ở trường?” Meltzoff nói.

Mặc dù có vẻ như trẻ em  không học hỏi được gì từtivi, nhưng thực tế công nghệ  lại đóng vai trò quan trọng  trong khokiến thức của chúng. Nghiên cứu  chỉ ra rằng trẻ em  dễ lĩnh hội hơn khihọc hỏi từ các rôbôt mang tính xã hội  – những rôbôt có hình thức giống con người  hơn và tương tác với người nhiều hơn.

“Khi quá trình tương tác với máy móc càng giốngtương tác với con người  bao nhiêu, thì trẻ em  – và thậm chí cả ngườilớn – càng học hỏi từ máy được nhiều bấy nhiêu,” Kuhl nói.“Một ngày nào đó chúng ta có thể hiểu được làm thế nào công nghệ  có thểgiúp con người  ở mọi lứa tuổi đều có thể học một ngôn ngu mới, và điềunày sẽ rất hữu ích đối với các trường học  ở khắp nơi trên thế giới."

“Khoa học đang cố tìm hiểu sức mạnh của giao tiếp xã hội  đối với khả năng học tập của con người,” Meltzoff nói.“Trẻ em ngày nay đang được sử dụng công nghệ  cao – với những Facebook,Twitter, và tin nhắn văn bản  – để tăng cường giao tiếp xã hội. Với côngnghệ, trẻ em  đang học cách hợp tác giải quyết vấn đề. Công nghệ  cũngmang lại cho chúng ta một mạng lưới phân phối thông tin  rộng rãi– mộtthế giới tri thức khổng lồ  mà mọi người đều có thể tiếp cận.”

Bạn có ý kiến gì về bài viết Phát hiện mới về tính chất của quá trình học tập này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Phát hiện mới về tính chất của quá trình học tập bạn tại đây.