Một nhóm khoa học  gia đã phát hiện ra một hành tinh  mới di chuyển bất thường quanh ngôi sao  chủ của nó. Hành tinh  này mang tên WASP-17 và quay quanh một ngôi sao  nằm cách Trái đất 1.000 năm ánh sáng.

Nó được phát hiện bởi dự án WASP do cơ quan  vũ trụ Anh quốc  triển khai với sự hợp tác của Đài quan sát Geneva. Phát hiện này giúp làm sáng tỏ việc hệ thống  hành tinh  hình thành và phát triển ra sao. Chi tiết được công bố trên tờ Astrophysical Journal  số ra hôm nay, 12 tháng 8  năm 2009.

Hành tinh hình thành từ đám mây khí xoay tròn, cùng kiểu hình thành với các ngôi sao, do đó lẽ ra chúng sẽ chuyển động theo cùng hướng quay của các ngôi sao. David  Anderson, nghiên cứu  sinh tại trường đại học  Keele, cùng Amaury Triaud đến từ đài quan sát Geneva, đã rất ngạc nhiên  khi phát hiện ra rằng WASP-17 đang quay theo một quỹ đạo kì lạ, trở thành hành tinh  đầu tiên có quỹ đạo “ngược”. Sự giải thích khả dĩ nhất là WASP-17 khi mới hình thành đã từng va chạm với một hành tinh  khác.

WASP-17 có vẻ giống nạn nhân  của trò chơi billard giữa các hành tinh, nó bị một hành tinh  “đàn anh” va đập mạnh và từ đó có quỹ đạo bất thường như ngày nay. Giáo sư Coel Hellier, giảng viên tại đại học  Keele, nhận xét: “Shakespeare từng nói rằng hai hành tinh  không thể cùng chiếm giữ một quỹ đạo, giống như hai ông vua không thể cùng cai trị một đất nước; trường hợp của WASP-17 đã chứng minh lời ông nói.”

David Anderson  nói thêm: “Hệ mặt trời mới hình thành là nơi rất khắc nghiệt. Người ta cho rằng một hành tinh  có kích thước  bằng sao Hỏa từng va chạm với Trái đất mới hình thành và mảnh vụn bị tách ra từ hành tinh  này đã hình thành nên mặt trăng ngày nay. Tương tự, một vụ va chạm ở cự li gần xảy ra trong giai đoạn đầu khắc nghiệt của hệ hành tinh  này có thể tạo ra lực cực lớn, quăng WASP-17 chuyển động ngược quỹ đạo thông thường của nó".

Phác họa về hai hành tinh  gần nhau nằm ngoài hệ mặt trời. (Ảnh: KASI/CBNU/ARCSEC.)

Dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự bất thường của WASP-17 là kích thước  quá khổ của nó. Mặc dù khối lượng chỉ bằng nửa nhưng hành tinh  này lại lớn gấp hai lần sao Mộc, trở thành hành tinh  lớn nhất mà con người  được biết tới nay.

Các nhà thiên văn học từ lâu đã đặt ra câu hỏi  vìsao một số hành tinh  ngoài hệ Mặt trời lại lớn hơn nhiều so với phỏngđoán ban đầu của họ, và WASP-17 đã giúp tìm ra lời giải đáp. Nằm rảirác trong một quỹ đạo ngược hình elip, hành tinh  này chịu tác động củalực hút thủy triều cực mạnh. Sự nén và kéo căng dưới tác động của lựchút thủy triều sẽ đốt nóng các hành tinh  khí khổng lồ  này, khiến nóphình ra tới kích thước  lớn như ta thấy. “Vật chất của hành tinhnày chỉ có mức cô đặc tương đương với polystyren mở rộng, ít cô đặc hơn70 lần so với Trái đất của chúng ta,” giáo sư Hellier nói.

Giáo sư Keith Mason, người đứng đầu Hội đồng Ứngdụng Công nghệ  và Khoa học, cơ quan  tài trợ cho chương trình  nghiên cứulần này, phát biểu: “Đây là một phát hiện mới đầy thú vị và làthành công lớn tiếp theo của nhóm WASP. Không những họ đã xác định đượcvị trí những hành tinh  xa xôi và bí ẩn, mà còn tiết lộ nhiều điều vềviệc các hệ hành tinh, trong đó có hệ Mặt trời của chúng ta, hình thànhvà phát triển như thế nào. Nhóm WASP một lần nữa đã chứng minh vì saodự án này hiện là dự án thành công  nhất trong lĩnh vực nghiên cứu  cácngoại hành tinh.”

WASP-17 là ngoại hành tinh  thứ 17 mới đượcphát hiện bởi dự án Nghiên cứu  các hành tinh  Diện rộng (vWASP) do cáctrường đại học  vương quốc Anh  liên kết triển khai. Nhóm WASPđã phát hiện ra hành tinh  này với việc sử dụng một dãy camera  theo dõihàng trăm ngàn ngôi sao, tìm kiếm  những thay đổi ánh sáng của chúng khimột hành tinh  đi qua. Đài quan sát Geneva  sau đó đo khối lượng củaWASP-17 và nhận thấy nó đúng bằng khối lượng của một hành tinh.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Trò billard của các hành tinh khổng lồ này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Trò billard của các hành tinh khổng lồ bạn tại đây.