Các nhà khảo cổ và khoa học  đã đặt giả thuyết  cách đây khoảng 12.000 năm, Sahara mang một vẻ đẹp  trù phú, xanh tốt chứ không phải là một sa mạc khô cằn. Liệu vẻ đẹp  này có hồi sinh khi biến đổi khí hậu toàn cầu  đang diễn ra?

Sa mạc hóa và hạn hán không thể cứu vãn có phải là tất cả những gì chúng ta hình dung về châu Phi  trước hiện tượng nóng lên toàn cầu? Tuy nhiên những bằng chứng mới mẻ lại vẽ nên một viễn cảnh hoàn toàn khác, nhiệt độ tăng lên có thể đem lại lợi ích cho hàng triệu người châu Phi  ở những vùng khô hạn nhất của lục địa này. 

Những người chăn dê ở những cồn cát sa mạc vùng Sahel của Niger, Bắc Phi. Một vùng cỏ rộng lớn ở Bắc Phi trở nên xanh tốt đáng kể nhờ sự tăng lên của nhiệt độ, đây là nguồn lợi thật sự đối với những người sống ở vùng khô hạn nhất của lục địa. (Ảnh: National Geographic)

Các nhà khoa học  đang nhìn thấy những dấu hiệu về sự xanh tốt của sa mạc Sahara và những vùng lân cận nhờ sự tăng lên của lượng mưa. Nếu được duy trì liên tục, những cơn mưa có thể đem lại nguồn sống mới và phục hồi việc trồng trọt ở những vùng bị tàn phá bởi hạn hán.

Xu hướng thu hẹp của sa mạc là do sự thay đổi của kiểu khí hậu. Các nhà khoa học  dự đoán kiểu khí hậu có thể lại giống thời điểm cách đây 12.000 năm, lúc Sahara còn là một thảo nguyên xanh tốt chứ không phải sa mạc như bây giờ.

Màu xanh đã trở lại sa mạc

Màu xanh của sự phục hồi được thể hiện trên hình ảnh  vệ tinh  của vùng Sahel, vùng bán sa mạc kéo dài khoảng 3.860km tại biên giới phía Nam của Sahara.

Theo một nghiên cứu  mới trên tờ báo Biogeosciences, những bức ảnh  vệ tinh  được chụp vào năm 1982 và 2002 đã hé mở một màu xanh phủ khắp Sahel. Nghiên cứu  này cho rằng thảm thực vật trong vùng trung tâm  Chad và phía tây Sudan đã gia tăng đáng kể.

Theo nhà khoa học  Martin Claussen của Viện Khí tượng học Max Planck ở Hamburg (Đức), sự biến đổi của vùng có thể xảy ra vì không khí nóng hơn có khả năng giữ ẩm và tạo mưa nhiều hơn. Claussen cho rằng khả năng giữ nước của không khí chính là yếu tố quyết định. 

Lược đồ sa mạc Sahara. (Ảnh: Internet)

Những bức ảnh  vệ tinh  không thể phân biệt được sựphủ xanh của thực vật là của cây lớn hay cỏ dại, như vậy không thể chắcchắn có sự hồi sinh hay không. Tuy nhiên, những khảo sát trên mặt đấtgần đây cho thấy sự thay đổi của thảm thực vật là chắc chắn.

Stefan Kropelin là nhà khoa học  khí tượng của Đạihọc Cologne, Đức, đã làm việc  tại trung tâm  nghiên cứu  châu Phi  hơn haithập kỉ. Ông cho biết vùng Tây Sahara, khu vực  Tây Nam Ai Cập  và BắcSudan, có những loài cây mới như cây keo mọc lên sum suê. Những cây bụimọc lên và phát triển thành những bụi lớn. Điều này hoàn toàn khác vớiviệc có nhiều hơn những bụi cỏ nhỏ.

Năm 2008, Kropelin đã đến thăm Tây Sahara, lãnh thổđang bị tranh chấp  bởi Morocco. Những người du mục ở đây đã nói vớiKropelin rằng họ chưa từng có nhiều mưa cũng như nhiều đồng cỏ cho gia súc như vậy một vài năm trước đây.Trước đây, Tây Sahara không có lấy một con bọ cạp hay một cọng cỏ.Nhưng bây giờ có nhiều người chăn thả lạc đà trên những vùng mà họ chưatừng chăn thả từ hàng trăm, hàng ngàn năm qua. Nhiều loài chim, đàđiểu, linh dương, thậm chí một vài loài lưỡng cư đã xuất hiện ở vùngnày. Kropeline khẳng định sự sinh sôi tiếp diễn từ hơn 20 năm nay vàkhông thể chối cãi được.

Một tương lai không chắc chắn

Sự bùng nổ trong tăng trưởng thực vật từng được dựđoán dựa vào một vài kiểu khí hậu. Ví dụ, năm 2005, Reindert Haarsma –người dẫn đầu đội nghiên cứu  của Viện Khí tượng Hoàng gia  Hà Lan  ở DeBilt đã dự báo  lượng mưa trong tương lai ở Sahel sẽ nhiều hơn đáng kể.

Một nghiên cứu  đăng trên Geophysical Research Letters lại dự đoán lượng mưa trong mùa ẩm từ tháng 7  đến tháng 9  sẽ tăng 2mm/ngày cho tới năm 2080. Cũng theo Haarsma, dữ liệu  của vệ tinh  cũng trong suốt thập kỉ qua đã cho thấy Sahel thật sự trở nên xanh hơn. 

Cảnh quan sa mạc Sahara tại Chad. (Ảnh: National Geographic)

Tuy nhiên ông cũng thừa nhận rằng các nhà khoa họckhí tượng không hề chắc chắn về cảnh quang Sahel trong tương lai dướitác động của biến đổi khí hậu. Vẫn có một vài giả thiết cho rằng lượngmưa sẽ giảm. 

Claussen của Viện Max Planck’s cho biết Bắc Phi làvùng xảy ra tranh luận nhiều nhất về các kiểu thay đổi khí hậu. Ông nóithêm, dự báo  về sự tác động của hiện tượng ấm lên toàn cầu  đối với khuvực này là vô cùng phức tạp. Bởi vì sự rộng lớn của khu vực  cùng nhữngảnh hưởng không thể dự báo  về gió cao áp cận nhiệt – loại gió làm phântán gió mùa mang mưa đến cho khu vực. Tóm lại, một nửa những kiểu khíhậu sẽ theo khuynh hướng ẩm hơn, còn một nửa lại khô hơn.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Sa mạc Sahara sẽ hồi sinh nhờ biến đổi khí hậu? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Sa mạc Sahara sẽ hồi sinh nhờ biến đổi khí hậu? bạn tại đây.