Điều kiện thành lập nhà trường thế nào, cơ quan  nào cóthẩm quyền quyết định  là những quy định  trong điều 50, 51 của Luật giáodục 2005. Tọa đàm về điều kiện thành lập nhà trường do Bộ GD-ĐT chiềunay 17-9 đã tập trung thảo luận  về vấn đề trên.

Câu chuyện “con gà, quả trứng”

Theo quy định  trong Luật giáo dục hiện hành, điều kiệnthành lập trường bao gồm: có đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáo  đủ vềsố lượng và đồng bộ về cơ cấu, đạt phẩm chất và trình độ đào tạo, đảmbảo thực hiện mục tiêu, chương trình  giáo dục; có trường sở, thiết bịvà tài chính  đảm bảo đáp ứng yêu cầu hoạt động  của nhà trường.

Với quy định  này, nhiều nhà đầu tư  đã phải bó tay vớidự án mở trường, hoặc có khi phải chật vật mới cầm trong tay được quyếtđịnh thành lập trường. Bởi đi xin đất, xin giấy phép xây dựng  trường,hợp đồng với giáo viên, mua sắm trang thiết bị đều cần phải có tư cáchpháp nhân mới "thông đồng, bén giọt", có nghĩa cần có quyết định  thànhlập trường, cần được phê duyệt đề án mới có thể giải quyết những côngviệc trên thuận lợi, nhưng Luật giáo dục lại yêu cầu phải có các điềukiện trên mới cho phép thành lập.

Tranh cãi kéo dài, một số ý kiến tại tọa đàm ví đó nhưchuyện “con gà có trước hay quả trứng có trước”. Sự bó chân lẫn nhaugiữa những quy định  gây cản trở cho quá trình đầu tư  xây dựng  trường.Đại diện Bộ Tài chính  cho rằng bên cạnh căn cứ vào quy hoạch mạng lướitrường học, nhu cầu nhân lực, nhà đầu tư  chỉ cần chứng minh trên hồ sơkhả năng đạt được các điều kiện cần thiết thì có thể cho phép thành lậptrường. Như vậy nhà đầu tư  mới có tư cách pháp nhân để thực hiện cácđiều kiện mở trường. Việc tuyển sinh, đào tạo  chỉ được phép khi nhữngđiều kiện cam kết (trên hồ sơ) được chuẩn bị trên thực tế.

Điều 50 dự thảo Luật giáo dục sửa đổi quy định  điều kiện thành lập nhà trường và điều kiện đăng ký hoạt động  giáo dục.

Điềukiện thành lập nhà trường gồm “có dự án đầu tư  thành lập trường phù hợpvới quy hoạch phát triển kinh tế  - xã hội  và quy hoạch mạng lưới cơ sởgiáo dục; có đất đai, cơ sở vật chất, thiết bị, tài chính, tổ chức bộmáy, đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáo  để có thể thực hiện mục tiêugiáo dục và đáp ứng yêu cầu hoạt động  của nhà trường, có kế hoạch  dàihạn,  ngắn hạn xây dựng  và phát triển nhà trường”.

Điềukiện đăng ký hoạt động  giáo dục gồm “có quyết định  thành lập hoặc chophép thành lập trường; có quy chế tổ chức và hoạt động  của nhà trường;có cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáođủ tiêu chuẩn, đủ số lượng  và đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo thực hiệnnhiệm vụ giáo dục”

(Trích dự thảo luật giáo dục sửa đổi)

Ông Chu Hồng Thanh, vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ GD-ĐT,nhấn mạnh: dự án Luật giáo dục sửa đổi sẽ làm rõ hơn quy định  thành lậpnhà trường theo hướng quy định  thành hai điều kiện: điều kiện thành lậpvà điều kiện đăng ký hoạt động  nhà trường.

Tương ứng với ba bước: chấp nhận chủ trương thành lậptrường mới; quyết định  thành lập trường và cho phép tuyển sinh, đàotạo. Sau ba năm kể từ khi dự án đầu tư  thành lập trường được phê duyệtvề chủ trương, việc triển khai dự án không hoàn thành kế hoạch, khôngđáp ứng đủ điều kiện theo quy định, cơ quan  có thẩm quyền sẽ hủy bỏ dựán đầu tư.

Sau hai năm có quyết định  thành lập trường, nếu trườngkhông chuẩn bị đủ điều kiện cho phép hoạt động  thì cơ quan  có thẩmquyền sẽ có trách nhiệm xem xét, thu hồi quyết định.

Góp ý với dự thảo trên, nhiều ý kiến tại tọa đàm chorằng quy định  về hai điều kiện trên trùng lặp, chưa rõ ràng. Bà PhạmLan Dung, đại diện Học viện Ngoại giao, phát biểu nên làm rõ hai bước:

Bước 1 yêu cầu có kế hoạch  xây dựng  cơ sở vật chất, cókế hoạch xây dựng  đội ngũ giáo viên, kế hoạch  đầu tư  trang thiết bị…(phê duyệt dự án, cho phép thành lập).

Bước 2 cơ cơ sở vật chất đã hoàn thiện, có hợp đồng kýkết với giáo viên, có trang thiết bị sẵn sàng cho việc dạy học (chophép hoạt động). Bà Dung cho rằng để tránh việc ồ ạt mở trường, trongđó có những trường hoạt động  kém chất lượng, nên mạnh dạn áp dụngphương thức đấu thầu, tăng cường cạnh tranh giữa các nhà đầu tư.

Không phải cứ thành lập là được hoạt động

Giữa hai điều kiện được nêu ở trên, nhiều ý kiến tạitọa đàm cho rằng cần chú trọng đến “điều kiện thực tế để trường hoạtđộng tốt”. Ông Hoàng Ngọc Vinh, vụ trưởng Vụ GD chuyên nghiệp, BộGD-ĐT, cho biết trường đã được thành lập, nhưng thực tế không đủ điềukiện về cơ sở vật chất, không có đủ GV như nêu trong hồ sơ là tìnhtrạng đã xảy ra”. Điều này là do khâu kiểm tra, kiểm soát sau khi chophép thành lập chưa tốt.

Tình trạng có phép mở trường là được hoạt động  đã dẫnđến tình trạng như ông Nguyễn Văn Chiến, chánh thanh tra Bộ  GD-ĐT, chobiết “có trường thành lập 16 năm nhưng vẫn phải đi thuê đến chục địađiểm để dạy học”. Hay như ở Hà Nội, ông Đàm Hoài Vĩnh, phó giám đốc  SởGD-ĐT, thừa nhận “thành lập xong, hoạt động  kém chất lượng  rất khó giảithể. Có trường đến 4 năm thoi thóp mới giải thể được”.

Ông Nguyễn Văn Luật, vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòngChính phủ, bày tỏ quan điểm: khi khái niệm “thế nào là trường học” đượclàm rõ thì chỉ cần quy định  ngắn gọn, đơn giản “những cơ sở có đủ điềukiện là một nhà trường thì được phép thành lập trường”. Còn việc chophép hoạt động  mới là khâu quan trọng, cần chặt chẽ.

Ông Vũ Xuân Hùng, phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Tổng cụcDạy nghề, cũng cho rằng việc cho phép thành lập chỉ cần căn cứ vào việcchứng minh khả năng thực hiện các điều kiện trên giấy, còn việc chophép hoạt động  mới cần làm chặt. Như vậy không phải cơ sở nào có phépthành lập là có thể hoạt động  ngay. Chỉ khi đủ điều kiện thực tế đượcthẩm tra, kiểm soát nghiêm ngặt thì mới được hoạt động.

Việc này sẽ chấm dứt cảnh trường hoạt động  kém chấtlượng, hoặc “được mở nhưng hoạt động  cầm chừng, có quyết định  thành lậpnhiều năm nhưng không hoạt động  được” (Báo cáo thẩm tra dự án luật sửađổi, bổ sung một số điều của Luật giáo dục của Ủy ban  Văn hóa, giáodục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội).

Tại tọa đàm, các ý kiến cũng đề nghị nên đưa vào Luậtgiáo dục sửa đổi quy định  về việc sáp nhập, chia tách, giải thể nhàtrường, tách bạch rõ trường hợp trường được thành lập mới và trườngđược nâng cấp  có quy định  khác nhau thế nào về quy trình  thành lập.

Ông Nguyễn Văn Ngữ, vụ trưởng Vụ Kế hoạch  tài chính,Bộ GD-ĐT, cho rằng cần bổ sung, làm rõ thẩm quyền cho phép thành lậptrường đối với các cơ sở thuộc các bộ, ngành khác nhau và trong hệthống GD quốc dân (quy định tại điều 51 Luật giáo dục hiện hành). ÔngNguyễn Văn Chiến đề nghị gắn thẩm quyền cho phép thành lập với thẩmquyền kiểm soát quá trình hoạt động.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Sẽ chấm dứt cảnh ồ ạt mở trường, khó kiểm soát? này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Sẽ chấm dứt cảnh ồ ạt mở trường, khó kiểm soát? bạn tại đây.