Họ tự tô vẽ cho mình một ấn tượng hào nhoáng rằng họ đã đạt được một chuẩn mực  nào đó mà thật ra năng lực  của họ không với tới. Và bằng cấp là thứ tô vẽ cho họ một cách hiệu quả nhất. Đó có thể là tấm bằng ĐH, thạc sĩ, tiến sĩ hay thậm chí là học hàm phó giáo sư, giáo sư.

Nhưng họ quên rằng chuẩn mực  được công nhận không chỉ bởi tính hợp pháp, hợp thức của nó mà phải được sự thừa nhận của xã hội. Chính giá trị  của sự thừa nhận xã hội  mới là điều quan trọng. Đừng nghĩ rằng xã hội  là một khái niệm quá rộng. Đó có thể là tập thể phòng làm việc  của người đó, cơ quan  làm việc  của anh, tập thể địa phương, khu phố nơi anh sinh sống. Những người này dễ dàng nhận ra sự thật anh là ai.

* Nhiều người vẫn lý giải bằng cấp là chuẩn mực  tuyển chọn, bổ nhiệm đáng tin cậy nhất, thưa ông?

- Dĩ nhiên bằng cấp là một chuẩn rõ ràng để đánh giá. Tuy nhiên, cái chuẩn mực  khác mà những người xung quanh, cấp trên, đồng nghiệp, bạn bè  đánh giá  anh đó chính là năng lực, gồm cả năng lực  làm việc  và năng lực  giải quyết vấn đề. Sự thừa nhận mới quan trọng. Sự công nhận về mặt giấy tờ chỉ là một yếu tố ban đầu.

* Nhưng thực tế rất nhiều quy định  tuyển dụng, bổ nhiệm, nhất là trong các trường ĐH, luôn đưa ra những yêu cầu về học vị, học hàm như một điều kiện tiên quyết?

- Dẫu sao bằng cấp, học hàm học vị vẫn là chuẩn mực. Tuy nhiên, những nhận thức về chuẩn mực  đó hiện nay chưa hợp lý lắm. Chẳng hạn người ta đòi hỏi phải là tiến sĩ, phó giáo sư mới được đề bạt vào chức vụ này chức vụ kia. Trong khi đó, người ta quên rằng phó giáo sư chỉ là một chuẩn mực  về học thuật. Nếu tạo điều kiện cho phó giáo sư làm chuyên môn có thể sẽ tốt hơn làm công tác  quản lý. Đề cập điều đó để nhấn mạnh rằng khi đưa ra một chuẩn mực, những người có trách nhiệm phải nghĩ đến yếu tố phù hợp với yêu cầu chức năng công việc  của người đó.

Các tân thạc sĩ QTKD của chương trình  Maastricht MBA khóa 10 nhận bằng tốt nghiệp - Ảnh: Quang Phương

* Trong quá trình quản lý, ông có chứng kiến nhữngtrường hợp cán bộ, giảng viên phải chạy theo những tấm bằng thạc sĩ,tiến sĩ chỉ vì chức vị? Những người này thể hiện năng lực  như thế nào?

- Một giảng viên làm việc  trong một trường ĐH phải đápứng chuẩn mực  của trường ĐH đó là điều tất yếu. Ví dụ muốn làm giảngviên người đó phải là thạc sĩ, muốn được phong giáo sư, phó giáo sư,giảng viên đó phải có bao nhiêu công trình, bao nhiêu nghiên cứu  chẳnghạn. Những chuẩn mực  đó đòi hỏi người ta phải chạy theo để mong có thểnắm giữ được vị trí mà họ hiện có hoặc sắp có. Tất nhiên trong mộttrường sẽ có những người chạy theo những tiêu chí đó để đáp ứng cho vịtrí họ đang nắm giữ yêu cầu. Oái oăm là có những người không đủ khảnăng chạy theo họ lại cố tìm cách ngụy tạo những tiêu chuẩn để đáp ứngcác tiêu chuẩn đó.

* Và họ vẫn đạt được mục đích của mình? Phải chăngcách quản lý của chúng ta đang chấp nhận luôn cả những chuẩn mực, nhữngdanh xưng ngụy tạo ấy?

- Đúng. Điều đó đang tồn tại. Tuy nhiên, không phảitrường ĐH cố ý chấp nhận những ngụy tạo đó mà thực tế là xã hội  hiệnnay đang sản sinh ra cái gọi là sự “linh động”, “uyển chuyển” nhằm phụcvụ cho những người tạo ra sự ngụy tạo đó. Ở VN, không ít giảng viên saumột thời gian  ngắn “bỗng dưng tiến sĩ”. Bằng tiến sĩ này do chính mộttrường ĐH nào đó cấp đàng hoàng. Như thế, về mặt pháp lý thì ông ta đạtchuẩn. Đơn vị tiếp nhận không có quyền không chấp nhận bằng tiến sĩ đó.

* Có một thực tế nữa là hầu như trường nào cũngđưa ra chỉ tiêu về số lượng  tiến sĩ, thạc sĩ như một mục tiêu phải đạtđến mỗi năm. Ông nhìn nhận như thế nào về những chỉ tiêu này?

- Khi các nhà quản lý lập kế hoạch  bao giờ cũng phảiđặt ra chỉ tiêu. Đó là điều không thể tránh khỏi. Chỉ có đặt ra chỉtiêu, một đơn vị mới có thể phấn đấu vươn lên được. Đây không phải làchạy theo thành tích  mà là hoạch định chính sách. Tuy nhiên, làm saođạt được chỉ tiêu đó một cách có chất lượng  thì cần phải có giải phápvà giải pháp đó phải chân thực.

Riêng với mỗi cá nhân, giảng viên ĐH khi đạt được họcvị rồi không phải là dừng lại mà phải tiếp tục học tập và đơn vị cũngphải có trách nhiệm đào tạo. Thậm chí một giáo sư sau một thời gian  vẫnphải cập nhật kiến thức, nhất là những kiến thức  không thuộc lĩnh vựcchuyên môn của mình. Một con người  sau khi đạt học vị, bằng cấp mà tựthỏa mãn với những học vị bằng cấp đó của mình coi như cuộc đời chấmhết.

* Xin cảm ơn ông.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Không ít người cố ngụy tạo chuẩn mực này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Không ít người cố ngụy tạo chuẩn mực bạn tại đây.