Nếu cơ chế mới được ban hành, tới đây giá xăng sẽ tăng giảm linh động hơn. Trong ảnh: người dân  đắn đo trước một cây xăng trên đường Trương Định (TP.HCM) - Ảnh: Trần Tiến Dũng

Theo ông Bùi Ngọc Bảo - tổng giám đốc  Tổng công ty  Xăng dầu VN (Petrolimex), từ khi Nhà nước  chấm dứt bù giá, DN vẫn không có thực quyền định giá bán như các văn bản  quy định. Nhà nước  cũng không kiểm soát cơ cấu giá bán của DN để hình thành nguồn trả nợ ngân sách nên tạo sự “mấp mô” về giá bán, DN không bình đẳng trong cạnh tranh. Nhiều văn bản  của Bộ Tài chính  như khung thuế nhập khẩu, quỹ bình ổn giá không đi vào thực tế. Cơ chế đăng ký giá kéo dài vẫn mang nặng tính xin cho.

Tăng quyền cho DN

Giá vốn tăng 3% hay 5%, DN đã có quyền tăng

Về chuyện liệu cho DN điều chỉnh khi giá vốn tăng đến 7% có gây sốc vì 7% tương ứng với 1.000đ/lít và tại sao không chọn mức 5% như nhiều chuyên gia  đề nghị, ông Nguyễn Tiến Thỏa giải thích: “Đến 7% được điều chỉnh có nghĩa khi giá thế giới  tăng khiến giá vốn tăng 3% hay 5%, doanh nghiệp  đã có quyền điều chỉnh.

Khi tăng giá, DN phải gửi quyết định  về để cơ quan nhà nước  hậu kiểm, nếu tăng không đúng DN sẽ bị huýt còi”. Về nguy cơ giá thế giới  giảm nhưng giá trong nước không giảm, ông Thỏa khẳng định nếu giá vốn bình quân đã giảm trong 20 ngày, dù chưa đến 7% DN cũng sẽ phải giảm giá, nếu không các cơ quan nhà nước  sẽ có văn bản  yêu cầu.

Về cơ quan  chức năng, ông Bảo khẳng định từ năm 2000 đến 2008, khi giá xăng dầu tăng lên đến 133 USD/thùng thì khả năng ứng phó của các cơ quan  này rất lúng túng.

Có năm dầu diesel tăng trên 50% nhưng giá vẫn giữ suốt 16 tháng, dẫn đến các đợt điều chỉnh sốc, có đợt lên đến 35%. Ông Bảo tiết lộ từ năm 1995 cũng như hiện nay khoản thu của Nhà nước  qua 11 DN xăng dầu vẫn chiếm đến 10% thu ngân sách.

Ông Cao Dư Sơn, phó giám đốc  Công ty  cổ phần  Hóa dầu quân đội, đánh giá  cách điều hành vừa qua là “tăng giảm nửa vời, nửa thị trường, nửa xin cho, văn bản  nọ bất nhất văn bản  kia trong một thời gian  ngắn”.

Đại diện Công ty cổ phần  Hóa dầu quân đội  cũng cho biết cách điều hành trên sẽ làm suy yếu DN: “Nếu chỉ một đầu mối nước ngoài  vào cạnh tranh thì không chỉ một mà tất cả 11 đầu mối sẽ chết”.

Ông Nguyễn Tiến Thỏa - cục trưởng Cục Quản lý giá Bộ Tài chính  - cho biết sau khi liên bộ Tài chính  - Công thương đưa ra ba phương án điều hành giá xăng dầu, liên bộ đã thống nhất  chọn một phương án sắp trình Chính phủ  ban hành nghị định.

Phương án này quy định: khi xăng dầu thành phẩm trên thế giới  tăng làm giá vốn bình quân trong thời gian  dự trữ lưu thông (hiện là 20 ngày) tăng đến 7% so với giá bán lẻ hiện hành, DN được quyền tăng giá, không cần đăng ký như cũ mà chỉ cần gửi quyết định  về để cơ quan nhà nước  hậu kiểm.

Nếu giá vốn tăng 7-12%, DN được điều chỉnh tăng ngay 7%. Trong đó, khoảng từ 7-12%, DN chỉ tăng 60% mức này, 40% còn lại dùng quỹ bình ổn bù đắp. Nếu giá thế giới  tăng đột biến làm giá vốn tăng trên 12%, Nhà nước  sẽ can thiệp bằng việc cho điều chỉnh giá, lùi thuế, không trích quỹ bình ổn và các biện pháp tài chính  tiền tệ khác.

Trường hợp giảm giá, nếu giá vốn bình quân giảm 7-12%,DN phải giảm giá tương ứng. Nếu giảm trên 12%, Nhà nước  mới tính toánkhôi phục các chính sách điều tiết. Về thời gian  tăng giảm giá, ôngThỏa cho biết liên bộ còn ý kiến khác nhau: Bộ Tài chính  muốn giữ 20ngày, Bộ Công thương  đang giữ quan điểm  chỉ nên để 10 ngày một bướcđiều chỉnh. Tuy nhiên, với giảm giá, hai bên đều thống nhất  khuyếnkhích giảm nhiều lần, mức giảm không hạn chế.

Nhà nước thu 55.000 tỉ đồng/năm

Nhấn mạnh nguyên tắc điều hành giá xăng dầu đảm bảohài hòa lợi ích nhà nước, DN, người tiêu dùng, tiến sĩ Vũ Đình Ánh -viện phó Viện Khoa học  thị trường  giá cả - cho rằng mối quan hệ  này tựnhiên đã không đồng nhất. Trong cách điều hành vừa qua, cả quản lý nhànước và kinh doanh  của DN đều có vấn đề: Nhà nước  không chỉ quản lý màthu rất lớn.

Trích dẫn báo Tuổi Trẻ  các khoản Nhà nước  đang thutrên xăng dầu lên đến trên 5.000đ/lít (kg), ông Ánh tổng kết các khoảnthu của Nhà nước  vẫn thường chiếm tới 30-40% giá xăng dầu. Với mức này,Nhà nước luôn có lợi, ngay cả khi xăng dầu bị xuất lậu. “Nếu chỉ thu5.000đ/lít như hiện nay, Nhà nước  sẽ được tới 55.000 tỉ đồng/năm, tươngđương 20% tổng thu ngân sách, rất lớn” - ông Ánh phân tích.

"Hiệnquỹ bình ổn mới trích được khoảng 87 tỉ đồng, nếu muốn hoạt động  nóphải có vài trăm tỉ. Nên ta ưu tiên huy động quỹ để đảm bảo bình ổngiá, tránh giá tăng mạnh trong tương lai"

Ông NGUYỄN TIẾN THỎA
(cục trưởng Cục Quản lý giá Bộ Tài chính)

Trong khi đó, người tiêu dùng chỉ được hưởng lợi khigiá giảm mà thời gian  qua giá giảm không nhiều. Vừa rồi giá giảm thìNhà nước bắt trích trả ngân sách trước chứ không giảm giá. Theo ôngÁnh, cần giải quyết xung đột lợi ích này.

Trước mắt, nên tách quyền lợi nhà nước  ra khỏi DN.Việc bình ổn nên theo nguyên tắc: giá thế giới  tăng VN tăng, thế giớigiảm VN giảm vì người dân  không cần quan tâm  đến kết cấu, dự trữ lưuthông mà chỉ cần biết giá tăng họ phải chịu thì giá giảm họ cũng phảiđược giảm.

Đại diện Công ty  Hóa dầu quân đội  khẳng định nếu cứtheo phương án mới của liên bộ thì rất khó thực hiện, khó đi vào thựctế. Hiện có nhiều mục tiêu quá. Bộ Tài chính  muốn có nguồn thu, có quỹbình ổn, Bộ Công thương  muốn lượng hàng ổn định, lâu dài... Cần đặt mụctiêu lớn nhất, nếu không DN yếu đi và chỉ các đầu mối trung gian, giớiđầu cơ giàu lên rất nhanh...

Bạn có ý kiến gì về bài viết Giá vốn tăng, giảm đến 7%: Doanh nghiệp tự điều chỉnh giá xăng dầu này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Giá vốn tăng, giảm đến 7%: Doanh nghiệp tự điều chỉnh giá xăng dầu bạn tại đây.