Ba mẹ con bà Hương trước sân nhà mình
Trên đường về nhà, cô bé  nói cho tôi biết lý do  xin được đi ở giúp việc của mình: “Nhà cháu nghèo nhất làng. Cháu học xong lớp 9, mới thi đậu vô lớp 10 nhưng không thể tiếp tục đi học nên tính đường đi  ở để đỡ một miệng ăn và kiếm thêm ít tiền mua sách vở cho em chuẩn bị vô lớp 7”.

Sau một hồi vòng vèo trên những con đường  nhấp nhô bên bờ ruộng, tôi cũng đến được nhà của cô bé, nằm xiêu vẹo ven bìa làng. Vừa vào đến đầu ngõ, cô bé  hét toáng lên: “Mẹ ơi, có chú thuê con đi ở đây này”.

Một người đàn bà gầy quắt queo chống cái phên cửa chui ra, vừa dụi mắt vừa hỏi: “Mô con, ai thuê? Chao ôi, răng mà may rứa hè! Chào chú, mời chú vô nhà, mấy bữa ni đi hỏi miết mà có ai thuê cho mô”.

Nhấc cái bàn và chiếc ghế nhựa từ trong góc nhà ra đặt ở giữa nhà mời tôi ngồi, hai mẹ con ngồi trên chiếc giường tre tiếp chuyện. Khi tôi thắc mắc sao cháu thi đậu vào lớp 10 trường công lập, không cho cháu đi học bà òa khóc.

Bà Đào Thị Hương, sinh năm 1964, thôn Trung Sơn, xã Bắc Sơn (Thạch Hà, Hà Tĩnh), chỉ học hết lớp 3 rồi ở nhà làm đồng áng và lên rừng lấy củi phụ giúp gia đình. 18 tuổi, bà được cha mẹ gả cho một người đàn ông  trong làng hơn bà ba tuổi.

Về ở với nhau được năm năm mà vẫn chưa có con, bà nghĩ nguyên nhân  là do mình nên bà đã chủ động chia tay phiêu bạt vào miền Nam kiếm sống. Sau mấy năm lang thang, sức khỏe  ngày càng giảm sút, bà tìm đường  về quê.

Trong ngôi nhà tranh của mẹ đẻ, hai người đàn bà thui thủi rau cháo nuôi nhau. Cạnh nhà, có ông Phạm Ngọc Tùng, hơn bà bảy tuổi, bị bệnh tâm thần nhẹ (người làng gọi man man) từ nhỏ, thi thoảng giúp hai mẹ con bà gánh củi.

Mẹ bà ngày càng yếu nên khuyên bà lấy Tùng để sau này nương tựa vào nhau. Nhiều lần như thế, bà chặc lưỡi “ra sao thì ra”. Thế là đầu năm 1993 bà khăn gói về nhà ông Tùng làm dâu.

Được hơn nửa năm, tự dưng bà bị lở loét khắp người. Có người độc miệng nói rằng mấy năm đi miền Nam bà quan hệ lung tung nên bị dính AIDS/HIV giai đoạn cuối. Thế là gia đình  nhà chồng, hắt hủi đuổi bà ra khỏi nhà.

Bà mang bụng bầu về tá túc nhà anh trai cũng ở trong làng (lúc này mẹ bà đã mất). Không phản đối, mà cũng không chia sẻ, ông Tùng cứ lẳng lặng theo về với bà. Thương em gái, gia đình  anh trai gom góp, vay mượn dựng cho vợ chồng bà một cái lều tranh ngoài bìa làng.

Ra ở riêng được mấy tháng, đầu năm 1994 bà sinh hạ cô con gái  đầu lòng Phạm Thị Loan  và tự dưng bệnh lở loét của bà cũng khỏi. Ba năm sau, 1997 bà sinh thêm cô con gái  Phạm Thị Phượng.

Con nhà nghèo học giỏi

Bảo bé Loan  chạy sang nhà hàng  xóm xin nước về mời khách, bà Hương tiếp câu chuyện: “Lạ lắm chú à! Tui thì học chưa hết lớp 3, còn cha chúng nó thì mù chữ, rứa mà trời thương răng hai đứa con tui đều học giỏi. Lần lượt đứa chị rồi đến đứa em, cả hai nhiều năm liền đều đạt giải nhất văn toán toàn huyện”.

Tôi khuyên Loan  nên ở nhà đi học. Loan  òa khóc: “Xin chú cho cháu về ở với gia đình  chú, việc chi cháu cũng làm được. Cháu chỉ xin chú cho cháu cơm ăn và một ít tiền để mua sách vở và đóng tiền học cho em thôi. Cháu mà không đi ở được thì em cháu cũng phải bỏ học”.

Bà Đào Thị Hương, sinh năm 1964, thôn Trung Sơn, xãBắc Sơn (Thạch Hà, Hà Tĩnh), chỉ học hết lớp 3 rồi ở nhà làm đồng ángvà lên rừng lấy củi phụ giúp gia đình. 18 tuổi, bà được cha mẹ gả chomột người đàn ông  trong làng hơn bà ba tuổi.

Về ở với nhau được năm năm mà vẫn chưa có con, bà nghĩnguyên nhân là do mình nên bà đã chủ động chia tay phiêu bạt vào miềnNam kiếm sống. Sau mấy năm lang thang, sức khỏe  ngày càng giảm sút, bàtìm đường về quê.

Trong ngôi nhà tranh của mẹ đẻ, hai người đàn bà thuithủi rau cháo nuôi nhau. Cạnh nhà, có ông Phạm Ngọc Tùng, hơn bà bảytuổi, bị bệnh tâm thần nhẹ (người làng gọi man man) từ nhỏ, thi thoảnggiúp hai mẹ con bà gánh củi.

Mẹ bà ngày càng yếu nên khuyên bà lấy Tùng để sau nàynương tựa vào nhau. Nhiều lần như thế, bà chặc lưỡi “ra sao thì ra”.Thế là đầu năm 1993 bà khăn gói về nhà ông Tùng làm dâu.

Được hơn nửa năm, tự dưng bà bị lở loét khắp người. Cóngười độc miệng nói rằng mấy năm đi miền Nam bà quan hệ lung tung nênbị dính AIDS/HIV giai đoạn cuối. Thế là gia đình  nhà chồng, hắt hủiđuổi bà ra khỏi nhà.

Bà mang bụng bầu về tá túc nhà anh trai cũng ở tronglàng (lúc này mẹ bà đã mất). Không phản đối, mà cũng không chia sẻ, ôngTùng cứ lẳng lặng theo về với bà. Thương em gái, gia đình  anh trai gomgóp, vay mượn dựng cho vợ chồng bà một cái lều tranh ngoài bìa làng.

Ra ở riêng được mấy tháng, đầu năm 1994 bà sinh hạ côcon gái  đầu lòng Phạm Thị Loan  và tự dưng bệnh lở loét của bà cũngkhỏi. Ba năm sau, 1997 bà sinh thêm cô con gái  Phạm Thị Phượng.

Con nhà nghèo học giỏi

Bảo bé Loan  chạy sang nhà hàng  xóm xin nước về mờikhách, bà Hương tiếp câu chuyện: “Lạ lắm chú à! Tui thì học chưa hếtlớp 3, còn cha chúng nó thì mù chữ, rứa mà trời thương răng hai đứa contui đều học giỏi. Lần lượt đứa chị rồi đến đứa em, cả hai nhiều nămliền đều đạt giải nhất văn toán toàn huyện”.

Tôi khuyên Loan  nên ở nhà đi học.Loan òa khóc: “Xin chú cho cháu về ở với gia đình  chú, việc chi cháucũng làm được. Cháu chỉ xin chú cho cháu cơm ăn và một ít tiền để muasách vở và đóng tiền học cho em thôi. Cháu mà không đi ở được thì emcháu cũng phải bỏ học”.Bà Hương đứnglên giường với tay lấy một tập giấy dày cộp dắt trên mái nhà xuống trảilên bàn cho tôi xem. Tập giấy úa vàng và bị chuột gặm nham nhở toàn làgiấy khen, giấy chứng nhận giải nhất văn toán tiểu học toàn huyện, giảinhất vở sạch chữ đẹp toàn huyện, thư khen của hiệu trưởng  nhà trường...của hai chị em  Loan  và Phượng.

“Hơn một nửa học sinh  làng ni có thi đậu lớp 10 mô.Rứa mà con Phượng nhà tui thi đậu, mà còn đậu điểm cao nữa. Chú coihoàn cảnh gia đình  như ri, ăn không đủ lấy chi cho con đi học. Tui thìđau yếu suốt, bệnh lở loét thì hết lâu rồi nhưng không biết  răng thườngxuyên mệt mỏi không làm được việc chi cho ra hồn. Tiền không có để đikhám, chỉ biết ra trạm xá xã nằm rồi lại về.

Cha hắn thì man man, ai thuê chi mần nấy, cho mấy lấynấy. Mấy người trong làng kêu đi Quảng Trị phụ hồ bốn tháng rồi vẫnchưa về mà cũng không gửi tiền về. Ba mẹ con mấy bữa ni ăn khoai, ănsắn đói vàng mắt. Không cho hắn nghỉ học răng được”, bà Hương kể

Đang nói chuyện thì Loan  đưa nước về và dẫn Phượng vềtheo. Tôi hỏi bí quyết nào giúp hai cháu học giỏi, Loan  thật thà: “Cóbí quyết chi mô chú. Bọn cháu chịu khó nghe thầy cô giảng bài rồi thuộcluôn trên lớp, chứ về nhà cũng không có sách mà học”.

Phượng nhanh nhảu: “Thỉnh thoảng cháu cũng có được vàicuốn sách của mấy anh chị trong xóm học trước cho nhưng cũng không đủ.Còn năm ni chuẩn bị vô học năm mới rồi mà vẫn chưa xin được cuốn mô cả”.

Tôi cương quyết nói với ba mẹ con bà Hương là khôngthuê Loan  nữa và thầm mong có một phép màu từ đôi đũa thần của các bàtiên để giúp hai cháu có cơ hội đến trường... 

Chia tay, ba mẹ con bà Hương ôm nhau đứng ở góc vườn khóc rưng rức. Tôi quay nhanh đầu xe trong lòng nặng trĩu.

Bạn có ý kiến gì về bài viết Cháu không thể đến trường được nữa này? Hãy gởi suy nghĩ, bình luận, đánh giá, lời khuyên ... của bạn về bài viết Cháu không thể đến trường được nữa bạn tại đây.